Việc kê khai thuế đúng hạn là nghĩa vụ bắt buộc của hộ kinh doanh, giúp tuân thủ pháp luật và tránh những khoản phạt, chi phí phát sinh không cần thiết. Khi chậm trễ, ngoài tiền phạt hành chính, hộ kinh doanh còn có thể phải nộp thêm tiền chậm nộp và đối mặt với rủi ro bị cơ quan thuế đưa vào diện giám sát chặt chẽ hơn. Vì vậy, hiểu rõ mình có thuộc diện phải kê khai thuế hay không, thời hạn nộp tờ khai và mức phạt khi vi phạm là điều mà bất kỳ hộ kinh doanh nào cũng cần nắm vững.
Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu trong năm dương lịch trên một trăm triệu đồng thuộc diện phải kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, trừ các trường hợp được miễn theo luật chuyên ngành. Tuy nhiên, kể từ ngày một tháng một năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, ngưỡng doanh thu chịu thuế sẽ được nâng lên mức năm trăm triệu đồng mỗi năm. Điều này có nghĩa là tất cả hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện nghĩa vụ kê khai thuế để cơ quan thuế quản lý dữ liệu, nhưng chỉ những hộ có doanh thu vượt quá năm trăm triệu đồng mới phát sinh nghĩa vụ nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.
Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế được chia theo tháng hoặc theo quý. Đối với hộ kê khai theo tháng, hạn chót nộp tờ khai là ngày thứ hai mươi của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ thuế. Đối với hộ kê khai theo quý, thời hạn là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý liền kề sau quý phát sinh nghĩa vụ thuế. Hộ kinh doanh có thể nộp hồ sơ thông qua Cổng thông tin thuế điện tử, Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan thuế quản lý. Việc lựa chọn kê khai tháng hay quý phụ thuộc vào quy mô và hình thức kinh doanh, nhưng dù theo chu kỳ nào thì hạn cuối cũng là mốc pháp lý quan trọng cần ghi nhớ.
Về chế tài xử phạt, Nghị định một trăm hai mươi lăm năm hai nghìn không trăm hai mươi quy định mức phạt tăng dần theo số ngày vi phạm. Trường hợp nhẹ nhất là bị cảnh cáo khi nộp chậm nhưng có tình tiết giảm nhẹ. Nếu nộp chậm từ một đến ba mươi ngày, mức phạt tiền dao động từ hai đến năm triệu đồng. Chậm từ ba mươi mốt đến sáu mươi ngày, mức phạt tăng lên từ năm đến tám triệu đồng. Chậm từ sáu mươi mốt đến chín mươi ngày hoặc chậm trên chín mươi ngày nhưng không phát sinh số thuế phải nộp, mức phạt có thể lên đến mười lăm triệu đồng. Trường hợp nộp chậm trên chín mươi ngày và có số thuế phải nộp, hộ kinh doanh có thể bị xử phạt từ mười lăm đến hai mươi lăm triệu đồng, đồng thời phải nộp đủ số thuế và tiền chậm nộp.
Ngoài ra, cần phân biệt rõ giữa chậm đăng ký thuế và chậm kê khai thuế. Chậm đăng ký thuế là hành vi không thực hiện thủ tục đăng ký mã số thuế trong thời hạn mười ngày làm việc kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Hành vi này có thể bị phạt từ cảnh cáo đến mười triệu đồng tùy mức độ. Chậm kê khai thuế lại là việc đã có mã số thuế nhưng không nộp tờ khai đúng hạn theo tháng hoặc quý. Đây là hành vi bị áp dụng mức phạt cao hơn, có thể lên đến hai mươi lăm triệu đồng trong trường hợp nghiêm trọng.
Khi đã lỡ chậm kê khai, giải pháp quan trọng nhất là chủ động khắc phục sớm. Hộ kinh doanh cần nhanh chóng lập tờ khai bổ sung, rà soát lại số liệu doanh thu, chi phí để đảm bảo chính xác, đồng thời nộp hồ sơ qua hệ thống điện tử hoặc trực tiếp tại cơ quan thuế. Cùng với đó, phải tính và nộp tiền chậm nộp, được xác định theo mức không phẩy không ba phần trăm mỗi ngày trên số tiền thuế nộp chậm. Việc thiện chí hợp tác, khắc phục hậu quả sớm sẽ giúp giảm bớt rủi ro pháp lý và thể hiện thái độ tuân thủ đối với cơ quan quản lý thuế.
